Brak zainstalowanej wtyczki FLASH.
Aby pobrać najnowszą wersję Adobe Flash Player kliknij link: Pobierz wtyczkę
Tu jesteś: ikona Sołectwo

Park "Olszynka"


Olszynka - to niewielki, bo zajmujący powierzchnię około 1,1 ha, ale bardzo urokliwy park z pomnikiem powstańców, położony na skraju Bluszczowa. Po ostatniej wojnie nazwano oficjalnie Olszynkę Parkiem Weteranów Powstań Śląskich . Jak pokazała historia, szumna nazwa nie przyjęła się, miejsce pozostało swojską i jakże ciepłą, bo bliską sercom wielu bluszczowian Olszynką.

Olszynka wzięła swą nazwę od porastających ją olch - od wyrazu olszynka, którego używa się na oznaczenie lasku, zagajnika olchowego. Nazwa olszynka stanowi wtórne zdrobnienie wyrazu olszyna, którym oznacza się las olchowy. Nazwa ta występuje bardzo często na terenie całego Śląska. Odnosi się do części wsi, lasów, łąk i rowów. Jest nazwą topograficzną, związaną z szatą roślinną. W najbliższej nam okolicy spotykamy liczne pokrewne nazwy, np. kokoszyckie Olszyny i turską Olszenicę (zwaną gwarowo Olszynicą). Wszystkie wskazują na charakterystyczną cechę terenu, czyli porośnięcie olchami . Olszynka leży na stoku wzgórza Kamieniec, na którym znajduje się także słynna figura św. Jona. Miejsce jest porośnięte w przewarzającej mierze olszą czarną (Alnus glutinosa - 26 %). Występuje tu także w dużej ilości leszczyna pospolita, klon zwyczajny, jarząb pospolity, jesion wyniosły, dąb szypułkowy, brzoza brodawkowata. Dendroflorę Olszynki stanowią drzewa i krzewy należące łącznie do 15 gatunków. Roślinność rozwija się w naturalny sposób, charakteryzuje ją duże zagęszczenie. Wiele gatunków posiada wartość ozdobną, niektóre okazy osiągnęły rozmiary pomnikowe (np. kilka dębów szypułkowych). Warte uwagi jest też rozległe stanowisko zawilców.

W okolicy bluszczowskiej Olszynki, stanowiącej dawniej osadnicze pustkowie, wydobywano w sandgrubach piasek i glinę, nieco dalej, pod św. Jonem - gips (do połowy XIX w.) . W I połowie XX w. poniżej Olszynki mieszkali jedynie Sitek i Boczek, wcześniej nie było tu żadnych domostw . W latach 20. tegoż stulecia w jej pobliżu znajdowała się też lodownia należąca do bluszczowskiego szynkierza (restauratora) Lorenca oraz kregielnia7 . Samo niezwykłe ukształtowanie terenu Olszynki (wąwozy i skarpy) jest w dużej mierze dziełem człowieka. Prawdopodobnie w dawniejszych czasach prowadzono tu jakieś wydobycie, potem teren uległ kolejnym przekształceniom przy okazji budowy drogi. 23 V 1921 r. z okolicy bluszczowskiej Olszynki i figury św. Jona (wzgórza Kamieniec) ruszyła do zwycięskiego boju, po wcześniejszym przerwaniu powstańczego frontu, peowiacka kontrofensywa .

W 1928 r. staraniem miejscowego Związku Powstańców Śląskich stanął tu pomnik dla upamiętnienia tego wydarzenia (zwycięskiej ofensywy). Stało się to krótko po wybraniu na naczelnika gminy Bluszczów Franciszka Helczyka. W tym to okresie oczyszczono teren ze zbędnych drzew i krzewów oraz wykonano pewne roboty ziemne. Uporządkowana Olszynka przypominała odtąd park. Wykonawcą pomnika był prawdopodobnie Wojciech Szymiczek, Westfalok i Wielki Polok, a przy tym bardzo dobry organizator, który po powrocie z emigracji zamieszkał w Bluszczowie u swojej siostry i podjął pracę na kopalni. Po szychcie poświęcał czas Olszynce - spędzając długie godziny w warsztacie naczelnika Helczyka . Po zbudowaniu pomnika zamówiono u Konstantego Kowola w Pszowie orła z koroną. Sprowadził go do Bluszczowa naczelnik Helczyk, którego siostra - Elżbieta była sąsiadką Kowola. Kowol - znany bardziej jako historyk amator, autor Kroniki Pszowa... oraz Historii kościołów nad Odrą i Olzą - wytwarzał w swoim zakładzie rury. Godali mu Konsztant Ruła - wspomina G. Rzazonka. Prawdopodobnie wytwarzał także w specjalnej formie orły.

Bluszczowski pomnik składał się z cokołu, posadowionej na jego szczycie kuli i spoczywającym na niej orle, który przyjechał do Bluszczowa na furmance owinięty w koc czy też szmaty. Na co­kole był też napis - prawdopodobnie: Nie rzucim ziemi skąd nasz ród Bóg Honor Ojczyzna. W Olszynce znajdowała się także strzelnica, urządzona przez wspomnianego Szymiczka. W długim na jakieś 70 m wąwozie znajdowało się na jednym jego krańcu specjalne podwyższenie dla strzelca (wiata), a na drugim murowana piwniczka - "bunkier", z którego wysuwano tarczę. U wejścia do Olszynki umieszczono na drzewach drewnianą tablicę z napisem Strzelnica Przysposobienia Wojskowego Związku Powstańców Śląskich. Pomnik poświecono w bardzo uroczysty sposób. Na mszę świętą, odprawioną w kościele rogowskim zjechali liczni powstańcy. W okresie międzywojennym w Olszynce odbywały się imprezy i uroczystości, w których brali udział m.in. członkowie Związku Powstańców Ślaskich, Związku Strzeleckiego "Strzelec" oraz Stowarzyszenia Polek. Np. 2 V 1934 r., w ramach obchodów święta 3 maja odbył się tutaj około godz. 20 biwak towarzystw z 3 gmin: Bełsznicy, Bluszczowa i Rogowa. Olszynka nie znajdowała się natomiast na trasie słynnego Marszu Powstańców na Odrę .

W 1939 r., po wybuchu wojny, synowie naczelnika Helczyka - Jan i Juliusz - zdjęli na polecenie ojca wspomnianą wyżej tablicę i ukryli ją pod stodołą, gdzie uległa zniszczeniu. Na krótko po wy­buchu II wojny światowej pomnik wywrócono i prawdopodobnie zakopano w ziemi. Wcześniej, w sierpniu 1938 r., wymalowano na nim złowrogą swastykę (po naszymu - z niemiecka - hakynkrojc) i oblano czarną farbą. W tym czasie gromadzili się tutaj w niedzielne przedpołudnia członkowie hitlerowskiej organizacji SA, pochodzący z Raciborza lub pobliskich wiosek, w tym i z samego Bluszczowa. Zjeżdżali w kilku samochodach i urządzali tu prawdopodobnie ćwiczenia strzeleckie, o czym świadczyły znajdowane przez dzieci łuski. Pomnik, odbudowany po wojnie około 1948-1949 r. z funduszów Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (jak podawano w oficjalnych wydawnic­twach) lub też w przeciągu jednej nocy - przez osobę, która go w 1939 r. zniszczyła, pozostawał pod opieką młodzieży szkolnej oraz miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej. Dumny orzeł nie posiadał już przedwojennej korony, potem wandale uszkodzili mu skrzydła. Zrekonstruowano je dopiero w momencie renowacji figury św. Jana Nepomucena przez krakowskiego konserwatora J. Drożdża w 2001 r. Po wojnie na terenie Olszynki urządzono wspomniany Park Weteranów Powstań Śląskich, w któ­rym organizowano koncerty, festyny, dożynki, zloty zuchów i harcerzy oraz biwaki. Swój renesans przeżywała Olszynka w latach 60. i 70., kiedy to odbywały się tutaj liczne koncerty i imprezy. Gości witała specjalna brama (na metalowych słupkach umieszczono napis: Park Olszynka). Ustawiono też ławki, istniała wspomniana, mocno zaniedbana strzelnica oraz podium dla występujących tu zespołów lub tańczących uczestników zabaw. W Olszynce śpiewano pieśni harcerskie i powstańcze. Przemawiali działacze związkowi i partyjni towarzysze. Wygłaszano propagandowe referaty i prze-mówienia, odgrywano nawet międzynarodówkę (np. na biwaku w dniu 2 V 1969 r.). Swoje festyny i inne uroczystości organizowali tu m.in.: harcerze, członkowie Związku Młodzieży Wiejskiej (ZMW), Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBOWiD), Ligi Obrony Kraju oraz strażacy, dzięki którym miejsce przeżywało drugą młodość. Dla przykładu - wspomniany ZMW świętował tu jubileusz dziesięciolecia istnienia w dniu 10 VIII 1969 r. 2 maja 1971 r. powstańczy biwak zorganizował tu ZBOWiD. Na imprezy zapraszano okoliczne orkiestry i zespoły. Gdy 15 VI 1975 r. zorganizował tu imprezę LZS "Przyszłość" Rogów, wystąpił nawet zespół "Meteor" z czeskiego Bogumina. Dla uczestników imprez ustawiano stoły, skromny bufet, stoisko ze słodyczami i zuzkę; czasem przygotowywano strzelnicę. W kotle czekała żołnierska grochówka. Klimat tamtych chwil najlepiej oddają fragmenty wierszy miejscowego poety ludowego, Macieja Rybki. Ostatnim powstańcem, który odwiedził Olszynkę był Wilhelm Meisel z Turzy. Jeszcze w I połowie lat 70. czynną była też wspomniana strzelnica, użytkowana przez członków miejscowego koła Ligi Obrony Kraju, którzy wypożyczali początkowo broń (KBKS-y) na "Marcelu", a potem posiadali własne wiatrówki zdane po likwidacji koła do Lubomi. Strzelnica nie posiadała dawnego wyposażenia, do dziś pozostała po niej przedwojenna murowana piwniczka.

Bluszczowska Olszynka jest dziś tzw. miejscem pamięci narodowej, objętym szczególną formą ochrony, została też ujęta w gminnej ewidencji zabytków. W planie zagospodarowania przestrzennego gminy Gorzyce zastrzeżono zakaz zabudowy jej okolicy. Zaniedbana Olszynka dzięki staraniom Urzędu Gminy w Gorzycach w 2009 roku doczekała się rewitalizacji i odzyskała dawny blask.

Opracował: Daniel Jakubczyk




BLUSZCZÓW
Sołectwo
Oświata
OSP
KGW
Najpiękniejsza Wieś
Firmy
Archiwum
Copyright © 2006 - 2015 All Rights Reserved
Realizacja: Dpl Agency - Projektowanie Stron Internetowych